John Vandaele

Journalist bij het mondiale magazine Mo* en auteur.

Chronologie

01 Nov - 30 Nov 2014
01 Jul - 31 Jul 2014
01 Aug - 31 Aug 2013
01 Okt - 31 Okt 2011
01 Jul - 31 Jul 2011
01 Jun - 30 Jun 2010
01 Apr - 30 Apr 2010
01 Dec - 31 Dec 2009
01 Jul - 31 Jul 2009
01 Jun - 30 Jun 2009
01 Mei - 31 Mei 2009
01 Apr - 30 Apr 2009
01 Feb - 28 Feb 2009
01 Dec - 31 Dec 2008
01 Nov - 30 Nov 2008
01 Aug - 31 Aug 2008
01 Mei - 31 Mei 2008
01 Apr - 30 Apr 2008
01 Mrt - 31 Mrt 2008
01 Feb - 28 Feb 2008
01 Jan - 31 Jan 2008

Links

De vieze gasten
Buren van de abdij
Mo* magazine

Publicaties

Ik schreef recent boeken over de economische crisis (2012), over de strijd om waardig werk (2009; met Dirk Barrez), het neoliberalisme in tijden van globalisering (2007) en over de wereld van de internationale financiƫle instellingen (2005). Voor meer info en besprekingen, zie de rechts op de openingspagina.

Laatste Reacties

Walter De Vos (Snuivende Tom sch…): Ik denk dat de moderne re…
Jef Eggermont (De natie biedt so…): Dit artikel verheugt me. …

Contact

John nu

Je kan me
best bereiken
via e-mail.


Deze site werd in de winter van 2008 voor me gemaakt door Aldo Siblings.

Powered by Pivot - 1.40.4: 'Dreadwind'  XML: RSS Feed  XML: Atom Feed 

« Beurscrisis stapje ri… | Home | Het roofdier, Mozes e… »

Un train peut en cacher un autre

Dinsdag 05 Februari 2008

(verschenen in De Standaard van 4 februari 2008) 

Enkele gedachten bij het IMF-rapport over België

Vorige week was het weer zover: het Internationaal Muntfonds (IMF) had zijn jaarlijkse diagnose over de Belgische economie klaar. Marc De Vos van de denktank Itinera maakte van de gelegenheid gebruik om de IMF-aanbevelingen te bewieroken als de vinger op de wonde van het Belgische trilemma (DS 31 januari 2008). Hij zette een hele trits IMF-raadgevingen op een rijtje. Verre van ons om die allemaal zomaar van tafel te vegen. Je moet al van erg slechte wil zijn om niet te erkennen dat de lasten op arbeid in ons land hoog zijn en dat dit allerlei nare gevolgen heeft. Maar zomaar het volledige IMF-medicijn omhelzen, lijkt ons dan weer iets te makkelijk.

In het IMF-pakket bemerken we een aantal traditionele ingrediënten: de hervorming van de werkloosheiduitkeringen (lees: het beperken ervan in de tijd) en het flexibel maken, zeg maar het uithollen van collectieve loononderhandelingen. Wat ontbreekt, is het in vraag stellen van het minimumloon, nochtans ook een vaak weerkerend element in IMF-diagnoses.

Uit onze bescheiden studie (in ons boek Het recht van de rijkste, 2005) van de artikel IV-consultaties van het IMF - zo heten die diagnoses officieel - leerden we dat het Fonds de neiging heeft om de Amerikaanse arbeidsmarkt als het na te volgen model te beschouwen. In de rapporten over West-Europese landen zit steevast een uitgebreid hoofdstuk over de arbeidsmarkt en zijn vele problemen – de zogenaamde rigiditeit ervan op kop. In het rapport over de VS daarentegen, ontbreekt soms zelfs een hoofdstukje arbeidsmarkt. Kennelijk is daar alles koek en ei. Willy Kiekens die ons land sinds vele jaren vertegenwoordigt bij het IMF, bekende ons ooit dat dit  niet erg evenwichtig is.

Die onevenwichtigheid is niet zo verbazend als je weet dat de VS het Fonds sinds zijn bestaan hebben gedomineerd. Ze hebben er altijd een veto gehad op alle belangrijke beslissingen. Nochtans, als we die Amerikaanse arbeidsmarkt van dichterbij bekijken, zijn er elementen die vragen oproepen. De enorme inkomensongelijkheid is er één van. Nogal wat mensen hebben wel werk maar verdienen daarmee amper genoeg inkomen om degelijk te leven. Aan de andere kant treffen we CEO’s die miljarden incasseren. De voorbije jaren toonde een stortvloed van studies aan dat feitelijk alleen de 10% hoogste inkomens hun inkomen – heel sterk – zagen stijgen: de vruchten van de mondialisering gingen uitsluitend naar de top. Wellicht is dit in tijden van mondialisering een onvermijdelijk gevolg van de flexibele arbeidsmarkt die het IMF voor ogen staat.

Der Spiegel wijdde onlangs zijn coverstory aan de groeiende inkomensverschillen in Duitsland: toplonen voor managers en loontjes van amper 5 euro per uur onderaan. Hoe dat mogelijk is? Duitsland heeft geen minimumloon en bedrijven zijn er, anders dan in België, niet verplicht om toe te treden tot de CAO’s van hun sector. Lekker flexibel dus.

Zeker, de werkloosheid is gedaald en Duitsland is terug Weltexportmeister maar de inkomensongelijkheid en de maatschappelijke onrust zijn toegenomen. Dat vertaalt zich in het succes van de Linkspartij.

Terug naar de VS: studies leren ook dat van alle rijke landen de sociale mobiliteit in de VS het laagst is: als je ouders niet rijk zijn, is er veel minder kans dat de kinderen wel een hoog inkomen zullen hebben. Het zeer dure hoger onderwijs zit daar voor veel tussen.

Andere vraag: zouden die lage inkomens aan de onderkant er iets mee te maken hebben dat er miljoenen mensen in de gevangenis verdwijnen in de VS? Wie weinig verdient en omgeven wordt door zeer rijke mensen, krijgt misschien sneller slechte gedachten… Er zitten in de VS ondertussen zoveel mensen achter tralies dat het de werkloosheidscijfers met minstens een percent verlaagt.

Nu is ongelijkheid voor het IMF nooit een zorg geweest, welintegendeel. We herinneren ons dat Nederland in zijn IMF-rapport van 2003 de kritiek kreeg dat het maken van ‘landelijke sociale akkoorden de verschillen in lonen kan onderdrukt hebben, wat resulteert in verlies aan efficiëntie’. Blijkbaar is het Fonds ervan overtuigd dat grote loonverschillen wenselijk zijn.

De Nederlandse autoriteiten reageerden dat culturele factoren verantwoordelijk waren voor de kleine loonverschillen. Het is bijna grappig: antropologische argumenten opdissen als verklaring waarom Nederland afweek van de IMF-ideologie. Je zou ook gewoon kunnen zeggen dat je als samenleving een zekere inkomensgelijkheid belangrijk vindt en dat dit een eerbare maatschappelijke keuze is.

Het ideaal van het IMF is kennelijk de totaal vrije arbeidsmarkt. Minimumlonen staan daar haaks op omdat ze de vrije prijsvorming belemmeren door er onderaan een bodem in te steken. CAO’s zijn in dat opzicht eveneens een vloek. Ook werkloosheidsuitkeringen verstoren de markt omdat werklozen dan werk weigeren dat minder betaalt dan een uitkering.

Puur statistisch – het naar beneden jagen van werkloosheidscijfers – heeft het IMF wellicht  gelijk. Zonder uitkeringen, minimumlonen of CAO’s moéten meer mensen lagere lonen aanvaarden: er is immers geen keuze. Maar de maatschappelijke problemen die achter die lagere werkloosheidscijfers schuilen, worden dan gewoon ondergesneeuwd.

Abstracte modellen zoals de vrije arbeidsmarkt, strelen misschien het estheticagevoel omdat ze gebaseerd lijken op eenvoudige principes zoals vraag en aanbod. Ik verkies evenwel de onvolmaakte Belgische mengvormen zoals onze dienstencheques of sociale werkplaatsen. Dat zijn succesvolle pogingen om mensen die om wat voor reden dan ook niet goed “meekunnen”, toch een redelijk betaalde job te geven. Dat lijkt me een veel schonere manier om met de verscheidenheid onder de mensen om te gaan.

IMF-economisten die technisch klinkende maatregelen voorstellen, moeten zo eerlijk mogelijk de maatschappelijke gevolgen van die maatregelen onder de aandacht brengen. Dan pas kan een samenleving op een transparante manier beslissen of ze die wil of niet.


geen reacties

  
Persoonlijke info onthouden?

Emoticons / Textile

In de strijd tegen automatisch gegenereerde spam, vraag ik je volgende vraag te beantwoorden.
 

 

Kattebel:
Verberg email:

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.