John Vandaele

Journalist bij het mondiale magazine Mo* en auteur.

Chronologie

01 Nov - 30 Nov 2014
01 Jul - 31 Jul 2014
01 Aug - 31 Aug 2013
01 Okt - 31 Okt 2011
01 Jul - 31 Jul 2011
01 Jun - 30 Jun 2010
01 Apr - 30 Apr 2010
01 Dec - 31 Dec 2009
01 Jul - 31 Jul 2009
01 Jun - 30 Jun 2009
01 Mei - 31 Mei 2009
01 Apr - 30 Apr 2009
01 Feb - 28 Feb 2009
01 Dec - 31 Dec 2008
01 Nov - 30 Nov 2008
01 Aug - 31 Aug 2008
01 Mei - 31 Mei 2008
01 Apr - 30 Apr 2008
01 Mrt - 31 Mrt 2008
01 Feb - 28 Feb 2008
01 Jan - 31 Jan 2008

Links

De vieze gasten
Buren van de abdij
Mo* magazine

Publicaties

Ik schreef recent boeken over de economische crisis (2012), over de strijd om waardig werk (2009; met Dirk Barrez), het neoliberalisme in tijden van globalisering (2007) en over de wereld van de internationale financiële instellingen (2005). Voor meer info en besprekingen, zie de rechts op de openingspagina.

Laatste Reacties

Walter De Vos (Snuivende Tom sch…): Ik denk dat de moderne re…
Jef Eggermont (De natie biedt so…): Dit artikel verheugt me. …

Contact

John nu

Je kan me
best bereiken
via e-mail.


Deze site werd in de winter van 2008 voor me gemaakt door Aldo Siblings.

Powered by Pivot - 1.40.4: 'Dreadwind'  XML: RSS Feed  XML: Atom Feed 

« De V-partijen kiezen … | Home | Westen knijpt al jare… »

Pakistan is Bornem niet

Donderdag 21 Juli 2011

 (verschenen in De Standaard 18 augustus 2010)

Mensen zijn in staat tot empathie. Het volstaat de boeken van de Nederlandse primatoloog Frans De Waal te lezen om dat te begrijpen. Mensen kunnen zich inleven in de situatie van andere mensen en daar desgevallend ook naar handelen. Maar die inleving lukt makkelijker tegenover mensen met wie we ons identificeren. Dat laatste gaat dan weer vlotter naarmate we meer van die mensen weten en bijvoorbeeld zien dat ook zij lijden als hun kind iets overkomt, als hun huis onderstroomt…

Daarvan vertrekt de visie van de Amerikaans-Joodse filosofe Judith Butler (die Nadia Fadil in DS van zaterdag serveerde als haar denker van de toekomst). Ik citeer uit Fadils opinie: ‘De reden waarom we niet evenveel verontwaardiging of woede aan de dag kunnen leggen ten aanzien van de doden in Afghanistan, of Irak als die in New York op 9/11, is dat niet alle levens dezelfde ‘levenswaarde’ toebedeeld krijgen… Om dit te begrijpen, verwijst Butler naar de “kaders” (zoals de media) die ons helpen een conflict te begrijpen en hiermee ook onze blik structureren. Deze kaders bepalen in grote mate wat we te zien krijgen, welke slachtoffers een naam krijgen en waarmee we ons kunnen identificeren, en welke louter tot een getal worden herleid.’

De inkt van Fadils artikel was bij wijze van spreken nog niet droog of ik kreeg een illustratie van Butlers visie. Op zaterdagavond keek ik naar het VRT-journaal van 19u. Het opende met de dode op de Bornemse dodenmars. Daarna meldde de VRT de dode op een Belgische bus in Frankrijk en de verkeersdode in Diksmuide. Pas na een kwartier kwam de Pakistaanse watersnood met zijn 16 miljoen daklozen aan bod, zij het dan wel met een reporter ter plekke, de immer degelijke Stefan Blommaert. Na afloop keek ik naar het RTBF-journaal. Dat opende wel met de Pakistaanse watersnood: een gelijkaardige reportage als die van Blommaert, zij het wat langer. Pas na een kwartier passeerde Bornem de revue. Beide zenders besteedden middenin hun journaal ook aandacht aan de preformatiegesprekken van de Belgische politiek.

Inhoudelijk waren er dus niet echt grote verschillen tussen beide zenders maar wel in de ordening van de feiten: wat is belangrijk en wat vertel je dus het eerst? Zijn die ene dode in Bornem en die paar verkeersslachtoffers echt belangrijker dan de 16 miljoen daklozen en het gebrek aan hulp in Pakistan? Je kan dezelfde vraag stellen over de aandacht die media de voorbije jaren besteden aan de bomaanslagen in Irak die dikwijls tientallen slachtoffers maken. En hoeveel werd bericht over de 5 miljoen Congolezen die stierven door oorlog en ontbering tussen 1996 en 2006?

Voor alle duidelijkheid: het gaat hier niet om een nieuw rondje VRT-bashen. CANVAS maakt echt wel een verschil en het VTM-Nieuws vestigt nog meer de aandacht op de eigen navel. De dag dat in een Dendermondse crèche een verpleger en een kindje werden vermoord, besteedde de VTM 29 van de 32 minuten nieuws aan dat feit; de VRT hield het op 15 minuten.

Natuurlijk begrijp ik de keuze waar media, vooral populaire media, voor staan. Ze weten dat hun publiek, of een deel ervan, meer geïnteresseerd is in zaken die zich dicht bij de kerktoren afspelen, of waarmee ze zich kunnen identificeren omdat het gaat om mensen en regio’s waarmee ze zich al verbonden weten. En vermits media gaarne veel kijkers of lezers willen, spelen ze daarop in. Dat is de commerciële logica en als individueel medium daartegenin gaan, doe je meestal niet ongestraft. VTM-hoofdredacteur Stef Wauters formuleerde het ooit heel scherp: er is geen verschil tussen een nieuwsprogramma en andere amusementsprogramma’s. In een debat met (toen nog VRT-journalist) Siegfried Bracke zei die me ooit uitdagend: ‘We brengen wat de mensen willen. Heb je daar iets op tegen misschien?’

Die mediatieke en commerciële logica is evenwel slechts één kant van de medaille. Voor nogal wat mensen zijn VRT-en VTM-journaals zowat de belangrijkste nieuwsbron. Dat vormt mee hun wereldbeeld. Als je jaar na jaar meekrijgt dat een dode in Bornem belangwekkender is dan 16 miljoen daklozen in Pakistan, vormt dat mee je kijk op de wereld. Dat heeft politieke gevolgen, stelt Butler en ik volg haar daarin. We zullen ons empathischer en meer solidair opstellen tegenover de mensen en regio’s die in de media meer op een menselijke en herkenbare manier worden voorgesteld. En harder tegenover landen die niet veel meer dan lege dozen zijn.

Mochten de VS-burgers meer te zien krijgen dat ook Iraakse en Afghaanse moeders lijden als hun kinderen sterven als collateral damage, dan zou het voor de VS moeilijker zijn om ten oorlog te trekken. Dat weten Amerikaanse leiders sinds Vietnam maar al te goed: daarom is de controle op de berichtgeving sindsdien veel verscherpt. Voor Westerse democratieën stelt zich overigens een bijkomend probleem. We werpen ons wereldwijd gaarne op als verdedigers van de mensenrechten: dat betekent dus dat wij vinden dat alle mensen dezelfde rechten hebben op politiek, sociaal, economisch.. vlak. Nogal wat niet-Westerse landen staan wat sceptisch tegenover zoveel goeie wil. Niet alleen omdat de meesten onder hen ooit gekoloniseerd werden door Westerse staten maar ook omdat ze vaststellen dat Westerse landen in de praktijk niet om alle mensenrechten evenveel geven.

Toen de genocide in Rwanda losbrandde en er elke dag drie 9/11’s plaatsvonden, trok België zijn soldaten uit Rwanda terug en keek de rest van de wereld de andere kant uit. Zou hetzelfde mogelijk zijn geweest in een land dat ons veel nabijer is? Het zijn vragen die we ooit zullen moeten beantwoorden als het ons ernst is met de mensenrechten. Hoever kan informatieverschaffing meegaan in de commerciële logica? Voor een overheid is dat een belangrijke kwestie in tijden van globalisering. Ruimdenkende burgers leveren het draagvlak voor een ruimdenkende politiek. Dat heeft op termijn zelfs economische gevolgen. Door de globalisering liggen de economische opportuniteiten tegenwoordig in alle windhoeken. Een regio waarvan de burgers opmerkelijk ‘mee’ zijn met wat elders gebeurt, kan beter inspelen op de noden daar. Met een variant op een oud gezegde: diens woord men citeert, diens brood men serveert.
geen reacties

  
Persoonlijke info onthouden?

Emoticons / Textile

In de strijd tegen automatisch gegenereerde spam, vraag ik je volgende vraag te beantwoorden.
 

 

Kattebel:
Verberg email:

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.