John Vandaele

Journalist bij het mondiale magazine Mo* en auteur.

Chronologie

01 Nov - 30 Nov 2014
01 Jul - 31 Jul 2014
01 Aug - 31 Aug 2013
01 Okt - 31 Okt 2011
01 Jul - 31 Jul 2011
01 Jun - 30 Jun 2010
01 Apr - 30 Apr 2010
01 Dec - 31 Dec 2009
01 Jul - 31 Jul 2009
01 Jun - 30 Jun 2009
01 Mei - 31 Mei 2009
01 Apr - 30 Apr 2009
01 Feb - 28 Feb 2009
01 Dec - 31 Dec 2008
01 Nov - 30 Nov 2008
01 Aug - 31 Aug 2008
01 Mei - 31 Mei 2008
01 Apr - 30 Apr 2008
01 Mrt - 31 Mrt 2008
01 Feb - 28 Feb 2008
01 Jan - 31 Jan 2008

Links

De vieze gasten
Buren van de abdij
Mo* magazine

Publicaties

Ik schreef recent boeken over de economische crisis (2012), over de strijd om waardig werk (2009; met Dirk Barrez), het neoliberalisme in tijden van globalisering (2007) en over de wereld van de internationale financiƫle instellingen (2005). Voor meer info en besprekingen, zie de rechts op de openingspagina.

Laatste Reacties

Walter De Vos (Snuivende Tom sch…): Ik denk dat de moderne re…
Jef Eggermont (De natie biedt so…): Dit artikel verheugt me. …

Contact

John nu

Je kan me
best bereiken
via e-mail.


Deze site werd in de winter van 2008 voor me gemaakt door Aldo Siblings.

Powered by Pivot - 1.40.4: 'Dreadwind'  XML: RSS Feed  XML: Atom Feed 

« Obama kijkt breder da… | Home | Voeg de daad bij het … »

Berg op die neoliberale paardenbril

Maandag 21 December 2009

(verschenen in De Standaard op 25 september 2009)

Deze week vindt in New York een klimaattop plaats en komt in Pittsburgh de Groep van 20 leidende economieën bijeen. Slechts 500 km scheidt beide steden. Toch zijn ecologie en economie nog teveel aparte werelden. De crisis is een kans om een nieuwe synthese te zoeken.

De G20-leiders kunnen de indruk hebben dat de taak volbracht is: de economie herpakt  zich wat en een depressie lijkt voorkomen. Toch is de financiële crisis niet alleen een sociale ramp – de werkloosheid blijft op veel plekken groeien - hij schept ook een politiek-ideologisch vacuum.  Hij heeft aangetoond dat markten niet altijd juist zijn: ze kunnen maatschappelijke energie en geld massaal  de verkeerde richting uitsturen en zo een gigantische zeepbel scheppen. Nieuw is dat natuurlijk niet – we weten dat al lang – maar toch wist dit idealistische geloof in de perfecte markt zich de voorbije 25 jaar als dominant model op te werpen. Hoewel, eigenlijk werd dit denken enkel in de Westerse financiële wereld nog onverdund geserveerd.

In 2007 beschreef ik in het boekje 'De stille dood van het neoliberalisme' hoe op heel wat terreinen het neoliberalisme - de markt en niets dan de markt - in de feiten al dood was en niet langer werd gebruikt om de grote problemen van deze tijd aan te pakken. In Latijns-Amerika, China en India werd de toenemende inkomensongelijkheid ondanks hoge BNP-groei met heel uiteenlopende overheidsinitiatieven aangepakt. Ook voor de klimaatcrisis was al zonneklaar dat wie wacht op de “vrije” markt, natte voeten zal krijgen. Dat goed bestuur opdook als alfa en omega van het ontwikkelingsbeleid wees in dezelfde richting.De crisis zal de relativering van het neoliberalisme voortzetten. De ontwikkelingslanden die al kritisch waren, zullen luidruchtiger hun scepsis uiten. Ze stellen immers vast dat het Westen nu doet wat het via het Internationaal Muntfonds ontwikkelingslanden altijd heeft verboden: banken redden, overheidstekorten opstapelen, publieke investeringen....  Dat kan hun cynisme alleen vergroten: wat'n hypocrieten, hoor je ze luidop denken. Dat effect speelt nog sterker omdat ze economisch en financieel almaar sterker worden.  

Alleen al de groeiende invloed van de opkomende landen zal leiden tot meer ideologische diversiteit en pragmatisme.Toch is er niet zoiets als een nieuw model. De staat redde het geldsysteem van de meltdown. Daardoor  werd de naïeve kijk op de zegeningen van vrije geldmarkten opgeborgen, maar een echt alternatieve kijk is er nog niet . Dat is wellicht normaal. Keynes schreef het boek dat de klassiek-liberale visie 40 jaar lang zou verdringen pas in 1936, zeven jaar na het uitbreken van de grote depressie. Je kan het positief bekijken: als de markt als sturingsmecanisme zijn alleenheerschappij verliest, komt er meer ruimte voor politiek en middenveld om de economie mee te sturen. Dat leidt niet per se naar de hemel maar het creëert wel een nieuwe openheid, een bevrijding van het eenheidsdenken dat elke afwijking van de canon ridiculiseerde. Dat is nodig.

Dat is nergens zo duidelijk als op het raakvlak van ecologie en economie. De crisis is feitelijk goed nieuws voor het klimaat: de uitstoot van CO2 daalde scherp. Die gunstige evolutie wil de G20 zo snel mogelijk stopzetten: zonder groei neemt de werkloosheid immers sterk toe. De crisis bot bovendien een belangrijk mechanisme om de economie te vergroenen af: omdat de vraag naar emissierechten afnam, daalt de prijs ervan. Klimaatvervuiling wordt zo goedkoper en groen investeren minder rendabel. Nochtans zijn er dringend massale investeringen – miljoenen windmolens en zonnepanelen - nodig om alsnog te voorkomen dat de temperatuur minder dan 2 graden stijgt. De financiële sector die we kenden, lijkt daarbij eerder een rem dan een stimulans: groene investeringen leveren misschien wel een beter milieu op over 40 jaar maar geen 15 procent winst volgend jaar. Dat laatste is nochtans waartoe beursgenoteerde banken die gouden bergen beloven aan aandeelhouders en klanten, neigen.

Misschien kunnen we iets van China leren. Tegenwoordig kijkt men verwonderd naar de Chinese groeicijfers en klimaatprestaties. Een deel van het geheim is simpel: het banksysteem, grotendeels in staatshanden, kreeg er gewoon het bevel  goedkoop krediet ter beschikking te stellen van de bedrijven. In die richting moet het ook bij ons: de geldsector moet helpen om maatschappelijke doelen te realiseren, eerder dan een rem te zijn. Vorige week verwelkomde de Franse president Nicolas Sarkozy het door hem bestelde rapport over nieuwe methodes om maatschappelijke vooruitgang te meten: het BNP is immers een veel te enge maatstaf. Meer van dat soort openheid is nodig. De EU mag best wel wat zelfbewuster en creatiever zijn, zeker nu Japan zich zo tegen ons aanschurkt. Berg op die neoliberale paardenbril, meneer Barroso, sta op en wandel!
geen reacties

  
Persoonlijke info onthouden?

Emoticons / Textile

In de strijd tegen automatisch gegenereerde spam, vraag ik je volgende vraag te beantwoorden.
 

 

Kattebel:
Verberg email:

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.